Waterstof opslaan in zoutcavernes: veilig, efficiënt en betaalbaar
Waterstof opslaan in zoutcavernes is een belangrijke stap in de energietransitie. Zoutcavernes zijn ondergrondse ruimtes die geschikt zijn voor de opslag van waterstof. Al ruim tien jaar wordt er door Gasunie-dochter EnergyStock veilig aardgas opgeslagen in deze holtes. Door hun bewezen veiligheid zijn zoutcavernes een veelbelovende optie voor de opslag van waterstof als energiedrager voor de toekomst.
In het kort
- Waterstof wordt gezien als een belangrijke energiedrager voor de toekomst.
- Waterstof opslaan in zoutcavernes is door hun opslagcapaciteit, veiligheid en lage kosten een veelbelovende methode voor de opslag van waterstof.
- Gasunie-dochter HyStock heeft samen met TNO succesvol een pilot met waterstofopslag uitgevoerd.
- Waterstof kan op vrijwel dezelfde manier worden opgeslagen als aardgas.
- Transport van waterstof kan veilig worden uitgevoerd.
Waterstof als belangrijke energiedrager in de toekomst
Waterstof wordt steeds meer gezien als een belangrijke energiedrager voor de toekomst. Opgewekt met groene energie, is het een schone energiedrager die kan helpen bij het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Hiermee gaan we klimaatverandering tegen. Waterstof is de oplossing voor een van de grootste uitdagingen van groen opgewekte elektriciteit: de opslag ervan voor later gebruik.
Waterstof opslaan noodzakelijk voor stabiel aanbod van energie
Een effectieve energiemarkt kan niet zonder goede opslagmogelijkheden, omdat vraag en aanbod niet altijd synchroon zijn. Waterstof is een goed middel om de energievraag en het energieaanbod te balanceren. De opslag van energie in waterstof kan ervoor zorgen dat er toch (snel) energie is, op die momenten dat er geen energie is van zon of wind.
Waterstof opslaan in zoutcavernes is een praktische oplossing
Een veelbelovende methode is waterstof opslaan in zoutcavernes. Zoutcavernes zijn ondergrondse holtes die worden gemaakt in zoutlagen in de bodem. Door hun opslagcapaciteit, veiligheid en lage kosten zijn zoutcavernes zeer geschikt om waterstof in op te slaan. Ze bieden het voordeel van een buffer: grote hoeveelheden waterstof kunnen snel worden opgeslagen en ook snel eruit worden gehaald.
Ervaringen met waterstof opslaan in zoutcavernes positief
Gasunie-dochter EnergyStock slaat al meer dan tien jaar veilig aardgas op in zoutcavernes bij Zuidwending. Deze cavernes zijn ook heel geschikt voor het opslaan van waterstof, blijkt uit een demonstratieproject. Sinds 2021 is namelijk door HyStock, ook een dochteronderneming van Gasunie, samen met TNO, ervaring opgedaan met de opslag van waterstof in Zuidwending. Die proefperiode liep eind 2022 af. De belangrijkste conclusies uit dit demonstratieproject zijn tot dusverre:
- De huidige manier van werken voor veilige opslag van aardgas is ook geschikt voor waterstofopslag.
- Waterstof opslaan in zoutcavernes kan op een beheersbare manier als het gaat om de technische integriteit, geologische dichtheid, stabiliteit en veiligheid.
Om het demonstratieproject te realiseren maakte HyStock gebruik van een subsidie uit de regeling Demonstratie Energie- en Klimaattransitie (DEI+).
Vier zoutcavernes in de maak
Op de locatie Zuidwending worden momenteel plannen uitgewerkt voor de realisatie van vier nieuwe zoutcavernes om waterstof op te slaan. Op deze locatie bevindt zich diep in de bodem een zoutlaag. Door het zout in deze laag op te lossen met water, en dit zoute water - ook wel pekel genoemd - naar boven te pompen ontstaan cavernes, holtes in de bodem.
Zes zoutcavernes voor toekomstig gebruik
Ook wordt op de locatie Zuidwending een bovengrondse installatie geïnstalleerd die zorgt voor de injectie (erin brengen) en de extractie (eruit halen) van waterstof. De zes zoutcavernes die nu nog worden gebruikt voor aardgasopslag kunnen in de toekomst aangepast worden om waterstof op te slaan.
De voordelen van waterstof opslaan in zoutcavernes
- Zoutlagen zijn ondoordringbaar. Dit betekent dat het gas niet kan ontsnappen en er ook geen invloeden van buitenaf zijn die het gas kunnen vervuilen.
- Zoutcavernes hebben een hoge opslagcapaciteit en zijn relatief goedkoop.
- Zoutsteen is een licht elastisch en stabiel materiaal.
- Cavernes zijn een ideale buffer: waterstof kan er vlot in worden opgeslagen en ook snel uit worden gehaald.
Waterstof opslaan in zoutcavernes vergelijkbaar met aardgasopslag
Er zijn veel overeenkomsten tussen het opslaan van aardgas en waterstof. Zoveel, dat met kleine aanpassingen waterstof op dezelfde manier kan worden opgeslagen als aardgas. Net als bij de opslag van aardgas, worden in Zuidwending maatregelen getroffen om elk mogelijk risico op het lekken van waterstof uit te sluiten. Goede afsluiters, afdichtingen en een systeem met buizen in buizen voorkomen elk risico op eventuele lekken.
Transport waterstof ook veilig
Grootschalige (ondergrondse) opslag van waterstof is een onmisbaar onderdeel voor de ontwikkeling van een waterstofmarkt, net als goede infrastructuur. Er is een efficiënt en betrouwbaar transportnetwerk nodig, om waterstof vanuit de opslaglocatie naar de gebruikslocaties te vervoeren. De basis daarvoor is het huidige aardgasnetwerk van 12.000 kilometer aan pijpleidingen. Door delen van het bestaande netwerk hiervoor in te zetten, worden de aardgasleidingen hergebruikt.
Waterstof veelbelovend in energietransitie
Al met al biedt waterstof opslaan in zoutcavernes een veelbelovende oplossing voor de opslag van grote hoeveelheden duurzame energie. Het is veilig, efficiënt en betaalbaar, en het kan helpen om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, zoals aardgas, te verminderen. Zo gaan we klimaatverandering tegen. Bij Gasunie geloven we dat waterstof als energiedrager een belangrijke rol gaat spelen in de energietransitie. Daarom zet Gasunie zich in om de toepassing van waterstof breed te ondersteunen. Dan doen we onder meer met de aanleg van de infrastructuur voor import, opslag en transport van waterstof.
