Waterstof op zee

De snelle groei van zonne- en windenergie zorgt voor pieken en dalen in het elektriciteitsaanbod. Hierdoor ontstaat steeds vaker netcongestie, waarbij het elektriciteitsnet de stroom niet kan afvoeren. Voor de productie van waterstof middels elektrolyse zijn grote hoeveelheden elektriciteit benodigd. Door elektrolysers op strategische plekken te plaatsen waar veel duurzame energie-opwek is, wordt het net daarmee ontlast. De geproduceerde waterstof dient als flexibele energiedrager en kan later weer worden omgezet naar elektriciteit. Op deze manier gaat er geen waardevolle energie verloren.

Netcongestie ontstaat wanneer de capaciteit van het elektriciteitsnet onvoldoende is om pieken in het aanbod of de vraag op te vangen. Netcongestie kan van tijdelijke of van langdurige aard zijn. Indien er sprake is van langdurige netcongestie kan dit ertoe leiden dat projecten vertragen, datacenters en bedrijven geen nieuwe aansluitingen krijgen en duurzame opwek wordt afgeschaald. Het ministerie van EZK waarschuwt dat dit de economische groei en de energietransitie kan remmen.

Wanneer er veel zon of wind is, kan overtollige elektriciteit worden omgezet in waterstof. Deze waterstof kan dagen, weken of zelfs seizoenen later opnieuw worden gebruikt, bijvoorbeeld als brandstof voor industrieën of elektriciteitscentrales. Ondanks enig conversieverlies blijft er zo meer waarde behouden dan wanneer de energie verloren zou gaan.

Voor industrieën zonder zware elektrische aansluiting kan waterstof een haalbaar alternatief zijn om processen op korte termijn te verduurzamen. Daarnaast kan waterstof tot circa 30 procent worden bijgemengd met aardgas, zonder grote aanpassingen aan bestaande installaties. Dit maakt de overstap naar een schoner systeem makkelijker en betaalbaarder.

Windparken op zee kunnen elektriciteit direct omzetten in waterstof, die via pijpleidingen naar land wordt getransporteerd. Dit voorkomt dat al deze elektriciteit via het bestaande net moet worden afgevoerd, waardoor netcongestie en onnodige netverzwaring worden beperkt. Tevens worden hiermee kosten voor infrastructuur bespaard en streven naar zo laag mogelijk maatschappelijke kosten. Nederland benut zo optimaal zijn strategische ligging aan zee en windcapaciteit.

De prijs van groene waterstof ligt hoger dan die van aardgas, maar de waarde zit in flexibiliteit in een variabel opwekpatroon van duurzame energie, opslag van duurzame elektriciteit en het voorkomen van curtailment (het afschakelen van wind- of zonneparken). Dit draagt bij aan een hoge mate van leveringszekerheid (beschikbaarheid over energie op de momenten dat er vraag is), betaalbaarheid (voorkomen van curtailment en balanceren van het energiesysteem) en betrouwbaarheid (voorkomen van uitval van delen van het energiesysteem). Ook vermindert systeemintegratie (offshore/onshore) vermindert de noodzaak voor dure netverzwaring en houdt de maatschappelijke kosten laag.

Gasunie werkt aan een robuust, landelijk waterstofnetwerk en pleit voor een integrale infrastructuurplanning waarin elektriciteit, methaan en waterstof elkaar aanvullen. Bestaande gasleidingen worden waar mogelijk hergebruikt. Deze aanpak sluit aan bij nationale plannen zoals het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) en de Integrale Infrastructuurverkenning 2030-2050. Met andere woorden, Gasunie ontwikkelt infrastructuur voor vandaag en morgen.