7 vragen over groen gas

Groen gas is als eindproduct hetzelfde als aardgas. Er is geen verschil bij de toepassing in het gasfornuis of de cv-ketel, of bij auto’s die op methaangas rijden. ‘Groen’ zegt alleen iets over herkomst: het ontstaat door de vergisting van natuurlijke reststromen, zoals mest, agrarisch afval, pulp, bermgras of gft. Als je dat vergist, komt er een biogas uit. Dat biogas wordt schoongemaakt, omdat er te veel CO₂ inzit, en vervolgens geïnjecteerd in het aardgasnetwerk. Op dit moment ontstaat al het groene gas door vergisting. Er zijn in Nederland een paar honderd vergisters en ongeveer 90 partijen die er groen gas van maken.

Daarnaast wordt er hard gewerkt aan een nieuwe technologie: vergassing. Onder hoge druk en temperatuur kunnen zowel natte (zoals rioolslib) als droge (zoals afvalhout of afgedankte IKEA-kastjes) reststromen omgezet worden. De opbrengst is synthetisch gas. Na schoonmaken en opwaarderen van dit gas, ontstaat dezelfde kwaliteit als aardgas.

In de energietransitie werken we aan schone en betaalbare energie voor iedereen. Voor industrie en huishoudens. In veel gevallen is groen gas het goedkoopste duurzame alternatief voor fossiel aardgas. Het is al beschikbaar en bovendien kun je groen gas het hele jaar door produceren en opslaan onder de grond, zodat er een voorraad is voor wanneer de zon niet schijnt of de wind niet waait.

All-electric warmtepompen en warmtenetten zijn mooie oplossingen, maar lang niet altijd geschikt voor oude binnensteden en dunbevolkte buitengebieden. Waar je geen warmtenet kunt aanleggen, kun je wel groen gas brengen. En op plekken waar elektriciteitsnetten niet verzwaard kunnen worden, is groen gas een duurzaam alternatief. Verder kan groen gas gecombineerd worden met een hybride warmtepomp.

Groen gas is energie van eigen bodem, waardoor we minder afhankelijk zijn van het buitenland. Én op deze manier doen we nuttige dingen met restafval, dat anders wordt verbrand. Bij vergisting haal je 55% van de energie die je investeert om het te maken, er ook weer uit. Vergassing is nog efficiënter: daar kun je een percentage van 70-80% bereiken.

Bekijk de animatie over groen gas:

Er zijn vele producenten van groen gas. Hoe garanderen zij dat hun gas écht groen is? Daarvoor zijn er certificaten. Zonder certificaat kunnen zij hun gas niet verkopen. Er zijn er twee: 

• In Nederland is Verticer de certificeerder die de garantie van oorsprong afgeeft. Daarmee toon je aan wat de herkomst is van het groene gas. Op de garantie van oorsprong staat wanneer je hoeveel groen gas hebt geproduceerd, en hoeveel procent van welk organisch materiaal erin zit. Je kunt geen groen gas verkopen zonder die garantie van oorsprong. Gasunie is een van de partners in Verticer.
• Internationaal is er de ISCC-certificering (International Sustainability and Carbon Certification). Dat is een internationale standaard, waarvoor je een audit doorloopt. ISCC geeft de Proof of Sustainability af. Je toont daarmee aan hoeveel CO₂ je bespaart. Deze certificering heb je nodig als je het groene gas bijvoorbeeld wilt verkopen aan het buitenland.

De ambitie uit het Klimaatakkoord is om in 2030 jaarlijks 2 miljard m³ groen gas te produceren. In 2024 is er 294 miljoen kuub groen gas gemaakt. Dat was 5% groei ten opzichte van het jaar daarvoor, en dat valt helaas wat tegen. Dit komt onder andere omdat de prijs voor biomassa hoog was en een aantal vergisters een tijdje hebben stil gestaan. Daardoor waren de kosten om groen gas te maken hoger dan de opbrengsten.

De komende tijd komen er naar verwachting veel kleine vergisters bij en sluiten ook grotere projecten aan. Maar: er is een verviervoudiging nodig en dat is een grote uitdaging. Wat moet gaan helpen zijn afspraken met de overheid. Energiebedrijven krijgen een bijmengverplichting. Als het wetsvoorstel door de Tweede Kamer komt, dan moeten energiebedrijven vanaf 2026 elk jaar een groeiend percentage groen gas afnemen en leveren, tot 20% in 2030. Dat is ongeveer 1,1 miljard m³, wat stimuleert om meer te produceren. Tegelijkertijd is het nodig dat er een doorbraak komt in de vergassingstechnologie. Zo werkt Gasunie samen met andere partijen aan de realisatie van vergassingsinstallaties in Alkmaar.

Ja, groen gas kan door dezelfde leidingen als aardgas, omdat het op precies dezelfde productkwaliteit wordt gebracht als aardgas. De uitdaging zit in de drukniveaus bij het transport via de pijpleidingen onder de grond. Het hoofd- en regionale transportnetwerk, dat Gasunie beheert, staat onder hoge druk (zo’n 66 en 40 bar). De lagedruknetten, die de regionale netbeheerders beheren, staan op 8 bar of lager. Nu is de productie van groen gas het hele jaar door vrij constant, maar de vraag varieert. Zoals zomers, wanneer huizen weinig gas nodig hebben. Dan is er soms te veel. Het groene gas, dat bijvoorbeeld in een vergister bij een boer is geproduceerd, moet dan van een lagedruknet naar het landelijke transportnetwerk worden gepompt. Daar is een booster voor nodig die het groene gas op hogere druk brengt.  

Bekijk in de animatie hoe een booster werkt:

Provincies en gemeenten stellen regionale energiestrategieën op. Daarin beschrijven ze onder meer hoe ze van het (grijze) aardgas af willen. Het is belangrijk dat zij locaties aanwijzen voor vergisters of vergassers, en de vergunningverlening daarvoor versnellen. Het is handig als die locaties dicht bij een regionaal aardgasnet liggen.

Zeker. Als een boer de mest snel uit de stal of van het land haalt en in de vergister stopt, komt er veel minder ammoniak vrij. Je kunt het materiaal dat na vergisten overblijft, het digestaat, via een zogeheten stikstofstripper bewerken. Ook kun je het digestaat verwerken tot een ander product, zoals grondverbeteraars, en dat transporteren naar plekken waar daar behoefte aan is. Tot slot kun je aan mest die in kelders blijft liggen een plantaardig product toevoegen. Dat maakt de mest zuurder en gaat ammoniak- en methaanuitstoot tegen. Zo verdwijnt methaan  niet in de lucht en ontsnapt er minder stikstof. Met deze oplossingen kun je stikstof- en methaanuitstoot met tientallen procenten verminderen. De bijmengverplichting voor groen gas kan ervoor zorgen dat hier een versnelling in komt, omdat het voor boeren dan interessanter wordt om hierin te investeren.