Gasunie en TenneT: Klimaatdoelstellingen alleen haalbaar met een geïntegreerd Europees energiesysteem

Gezamenlijke studie van TenneT en Gasunie toont mogelijke transitiepaden naar een geïntegreerd Europees energiesysteem met koppeling van elektriciteits- en gasnetten.

• Uitbreiding van de infrastructuur voor elektriciteitstransport ook na 2030 noodzakelijk
• De gasinfrastructuur moet worden aangepast voor het vervoer van waterstof
• Power-to-Gas voor langdurige opslag en transport van hernieuwbare energieën

Om de energietransitie met succes te bevorderen en de klimaatdoelstellingen te bereiken, moeten elektriciteits- en gasnetwerken tegen 2050 nauwer met elkaar worden verbonden. Hoe de transitiepaden naar zo’n geïntegreerd energiesysteem eruit zouden kunnen zien, blijkt uit het nieuwe onderzoek van netbeheerder TenneT en gasinfrastructuurbedrijf Gasunie. De studie richt zich vooral op Duitsland en Nederland, maar ook op Europa. De nu gepubliceerde Fase II-studie is een vervolg op de in februari 2019 gepubliceerde 'Infrastructure Outlook 2050' en laat zien dat de elektriciteitsinfrastructuur ook na 2030 aanzienlijk moet worden uitgebreid. In mindere mate geldt dit voor de gasinfrastructuur, maar deze moet wel worden aangepast voor het transport van waterstof.

De studie laat zien dat het belangrijk is om een geïntegreerde en tijdige planning te hebben van de energie transportinfrastructuur voor elektriciteit, waterstof en methaan, om onnodige investeringen en daarmee hoge kosten voor de eindgebruikers te vermijden. Wat er waar zal moeten worden geïnvesteerd en in welke mate hangt af van niet alleen de productiezijde (nieuw te bouwen hernieuwbare energiebronnen), maar vooral de vraagzijde (vooral industrie en grootverbruik). Voor de tijdige bouw van een geïntegreerde energie-infrastructuur is het essentieel dat de investeringsbeslissingen van industrie en ander grootverbruik vroeg- en nauw worden afgestemd op de ontwikkeling van de infrastructuur. Power-to-Gas zal een belangrijke rol spelen om de nodige opslagcapaciteit op lange termijn te bieden. Volgens de studie bedraagt de geschatte capaciteit in Duitsland en Nederland maximaal 110 gigawatt.

Een ander resultaat van de studie is het potentieel van de Europese aanpak van de integratie van de energie-infrastructuur. Manon van Beek, CEO TenneT: "We moeten de gas- en elektriciteitsnetwerken integreren om de doelstellingen van het energiebeleid te bereiken. Daarvoor hebben we een geïntegreerd Europees energiesysteem nodig. Nationale energietransities zijn belangrijk als eerste grote stap op weg naar een uitbreiding van hernieuwbare energiebronnen. Maar voor een tijdige en betaalbare energietransitie is een nauwere politieke samenwerking binnen Europa nodig.”

Han Fennema, CEO Gasunie: "De bestaande gas- en elektriciteitsnetwerken spelen gezamenlijk een cruciale rol in het energiesysteem van de toekomst. Als we het hoofd willen bieden aan de toenemende fluctuaties in het energienetwerk, moeten we onze gas- en elektriciteitsinfrastructuren naadloos op elkaar afstemmen. Door de netwerken van TenneT en Gasunie te koppelen, kunnen we de vereiste flexibiliteit voor het energiesysteem bieden en het systeem ook betrouwbaar en betaalbaar houden.

‘Fase II’ is een gezamenlijke studie van TenneT en Gasunie waarin wordt gekeken naar mogelijke transitiepaden van 2030, naar een geïntegreerd energiesysteem in 2050. Hiermee wordt het onderzoek van de vorig jaar door beide netbeheerders gepubliceerde studie 'Infrastructure Outlook 2050' voortgezet. Fase II richt zich op Duitsland en Nederland, maar zet ook Europa in de schijnwerpers. In de studie worden drie verschillende scenario's bekeken aan de hand van de bevindingen van verschillende onderzoeken. In alle scenario's wordt ervan uitgegaan dat decarbonisatie grotendeels zal worden bereikt, maar er zijn verschillen wat betreft het type en de hoeveelheid hernieuwbare energiebronnen en het energieverbruik (focus op hetzij elektriciteit of gas).