Onze activiteiten op zee

De Noordzee speelt een steeds grotere rol in de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening. In het Klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt om de CO₂-uitstoot te verminderen en klimaatverandering tegen te gaan. Windenergie is een goede manier om dit te doen, maar vraagt veel ruimte. Daarom staan veel windparken op zee.

Het aan land brengen van de opgewekte elektriciteit gaat via kabels. Maar dat wordt steeds moeilijker. Dit komt door de kosten, de ruimte die kabels innemen en de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet op het land. Daarnaast moet de energie altijd beschikbaar zijn, ook als de zon niet schijnt en de wind niet waait. Waterstof kan daarbij een rol spelen.

Op zee kan groene waterstof met windenergie geproduceerd worden. Waterstof kan vervolgens via (bestaande) pijpleidingen naar land worden gebracht. Dit is goedkoper dan het aanleggen van extra kabels. Bovendien gaat er minder energie verloren omdat windmolens minder snel stil hoeven te worden gezet als het te hard waait. En waterstof kan worden opgeslagen om te gebruiken als er geen elektriciteit beschikbaar is.

Zowel het aan land brengen van windenergie als van waterstof moet bijdragen aan het behalen van de klimaatdoelstellingen van Nederland. Het kabinet zet in op een minimale capaciteit van windenergie op zee van 30 GW rond 2040. Daarbij worden de mogelijkheden om 40 GW windenergie op zee te ontwikkelen ook onderzocht. Dan zou de productie van waterstof op zee en exporteren van zowel elektriciteit als waterstof weer een rol gaan spelen.  

Gasunie wordt, net als op land, verantwoordelijk voor het transport van waterstof op zee en de bijbehorende infrastructuur. Hoewel de rijksoverheid de voorbereidingen voor waterstofproductie op zee tijdelijk heeft gepauzeerd, bereidt Gasunie zich voor op de volgende fase.

Waterstof vraagt om nieuwe verbindingen, infrastructuur en samenwerking. Daarom werken we aan verschillende onderzoeken, programma’s en verkenningen op de Noordzee. Daarbij wordt internationale samenwerking steeds belangrijker. 

Met HyOne bedoelt Gasunie de toekomstige waterstofinfrastructuur op zee. Om deze infrastructuur mogelijk te maken, lopen verschillende onderzoeken en programma’s, zoals VAWOZ, PAWOZ, energiehubs, Demo 1 en Demo 2. Hieronder lichten we deze begrippen toe. 

De energie van toekomstige windparken op zee moet naar land worden gebracht. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) onderzoekt daarom hoe en waar deze verbindingen het beste kunnen worden aangelegd. Dit gebeurt binnen het programma Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee, afgekort VAWOZ. Gasunie en TenneT zijn partners in dit programma.

VAWOZ onderzoekt mogelijke kabel- en leidingroutes op de Noordzee en locaties waar deze verbindingen op land kunnen aansluiten. Het gaat daarbij om verschillende regio’s in Nederland, zoals Noord-Holland, Zuid-Holland, Noord-Brabant en Zeeland.

VAWOZ loopt van 2023 tot, naar verwachting, eind 2026.

De energie die op zee wordt opgewekt, moet op het energiesysteem op land worden aangesloten. Daarom onderzocht het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG) de mogelijkheden voor kabel- en leidingroutes. Dit gebeurde binnen het Programma Aansluiting Wind Op Zee-Eemshaven, afgekort PAWOZ. Ook hierbij waren Gasunie en TenneT partners.

De onderzochte routes lopen vanaf windparken op de Noordzee, via de Wadden, naar het vasteland. Daar sluiten de kabel- en leidingroutes aan op het landelijke hoogspanningsnetwerk voor elektriciteit en op het Waterstofnetwerk Nederland.

Energiehubs zijn grootschalige windparken waar energie zowel als elektriciteit als in de vorm van waterstof naar land kan worden gebracht. Deze hubs kunnen in de toekomst ook internationale verbindingen op de Noordzee mogelijk maken.

Samen met TenneT en de Rijksoverheid onderzocht Gasunie hoe deze systemen eruit zouden kunnen zien en hoe ze kunnen worden ingepast binnen de ruimte en ecologie van de Noordzee.

We keken naar manieren om energie op zee te verzamelen, om te zetten en te transporteren. Bijvoorbeeld via internationale elektriciteitsverbindingen en de omzetting van elektriciteit naar waterstof op zee. Hierbij bouwt Gasunie voort op het North Sea Wind Power Hub -programma (NSWPH).

De uitrol van waterstof op zee is nog in ontwikkeling. Daarom zijn twee demonstratieprojecten aangekondigd: Demo 1 en Demo 2. Deze projecten zijn bedoeld om kennis en ervaring op te doen met waterstofproductie en -transport op zee.

De rijksoverheid heeft de voorbereiding van waterstofproductie en –transport op zee tijdelijk gepauzeerd. Daarom starten de komende vijf jaar geen demonstratieprojecten en komt er geen nieuwe waterstofinfrastructuur op zee. Wel blijft Gasunie de beoogde netbeheerder voor waterstoftransport.

Daarom blijven we voorbereidende werkzaamheden uitvoeren, zoals onderzoek naar hergebruik van bestaande infrastructuur en het behouden van kennis. Zo kan snel worden aangesloten op nieuwe besluitvorming van de overheid.