7 vragen over warmtenetten

Een warmtenet is een stelsel van geïsoleerde buizen. Het bestaat uit twee buizen: een voor warm water en een voor koud water. Vanaf een warmtebron wordt warm water via een van die buizen naar de afnemer gebracht. Die afnemer kan een stadsverwarmingsnet zijn die het op eenzelfde wijze naar bijvoorbeeld een huishouden brengt. Daar wordt de warmte afgegeven via een warmtewisselaar. Het water koelt daardoor af, en het afgekoelde water gaat via de tweede buis weer terug naar de bron. Daar wordt het weer opgewarmd. Het is een gesloten cyclus. Het type warmtebron verschilt: dat kan bijvoorbeeld geothermie, zonthermie of industriële restwarmte zijn. Voor de pieken in de winter worden ook nog gasketels ingezet. De temperatuur varieert sterk per net, deze kan oplopen tot 120 graden. In Nederland zijn al behoorlijk wat warmtenetten, waarop zo’n 450.000 huishoudens zijn aangesloten. Tot nu toe worden deze aangelegd door de grote energiebedrijven, maar daar komen steeds meer en andere type partijen bij zoals netbeheerders en warmtecoöperaties.

Als er over energiebehoefte wordt gesproken, gaat het vaak over elektriciteit. Terwijl ongeveer 40% van de energie die we met zijn allen gebruiken naar verwarming gaat. Een warmtenet is in veel gevallen de goedkoopste manier om te verduurzamen. Bijvoorbeeld in oudere woonwijken met een laag energielabel en in de glastuinbouw. Daar zijn individuele oplossingen, zoals een warmtepomp in combinatie met isolatie, vaak duurder. 

Een concreet project is WarmtelinQ in Zuid-Holland. Daar ligt een mooie kans omdat er in de Rotterdamse haven veel industrie met restwarmte is én de regio met veel bebouwing en glastuinbouw een grote warmtevraag heeft. De overheid zag het maatschappelijk belang van het nuttig gebruik van die warmte en daarom kreeg Gasunie de opdracht om daar de warmte te transporteren. Gasunie gaat de warmte met een hoofdtransportleiding naar de lokale warmtenetten brengen. Deze taak past binnen onze bijdrage aan de energietransitie met energie-infrastructuur op grote schaal. Als onafhankelijk netbeheerder transporteren we warmte vanuit alle bronnen en aan alle afnemers, onder gelijke voorwaarden.  

Fase 1 van WarmtelinQ is het traject tussen Vlaardingen en Den Haag. De leidingen worden nu gelegd en we verwachten in het najaar van 2025 de eerste warmte aan Eneco in Den Haag te leveren. Parallel daaraan leggen we de leiding naar de haven. Het derde tracé is van Rijswijk naar Leiden. Daarvoor is het investeringsbesluit genomen en hopen we vanaf 2027 aan Vattenfall te kunnen leveren. WarmtelinQ werkt hierbij regionaal samen met lokale initiatieven, gemeenten, provincie en warmtebedrijven. Er is intensief contact met bewoners, wijkorganisaties en ondernemers, we nodigen hen actief uit om mee te denken en te praten. 

Dat verschilt per gemeente of gebied. In het geval van WarmtelinQ zijn er al warmtenetten om aan te leveren, van Eneco en Vattenfall. Maar Gasunie is ook betrokken bij een nieuw project, Warmtenet Eemsdelta-Groningen. Er wordt onderzocht of warmte van de Eemshaven of Delfzijl naar Groningen kan worden getransporteerd. Bij zo’n nieuw project zijn veel partijen betrokken, zoals provincies, gemeenten, het lokale warmtebedrijf en de regionale netbeheerder. Belangrijke eindafnemers van warmte zijn bijvoorbeeld woningcorporaties, die veel woningen hebben.

Al enige tijd wordt gewerkt aan de nieuwe Warmtewet (Wet collectieve warmtevoorziening). Deze wet moet onder meer zorgen voor groei en verduurzaming van warmtenetten. In de wet wordt bepaald welke partijen daarin een belangrijke rol krijgen. De discussie gaat vooral over de vraag of dat publieke partijen, private partijen of een combinatie kunnen zijn en welke verantwoordelijkheden ze krijgen. De rol van Gasunie als warmtetransporteur wordt ook in deze wet geregeld. Onze rol staat niet ter discussie. Begin dit jaar had de wet al geïmplementeerd moeten zijn. Door de voortdurende discussie is dit echter telkens uitgesteld.

Zeker. De industrie zal altijd hoge temperaturen nodig hebben. Ook al wordt aardgas vervangen door waterstof of elektrische boilers, er blijven hoge temperaturen restwarmte. Bovendien komt er naar verwachting nieuwe warmte beschikbaar vanuit het proces om waterstof te maken. Dat is wel van een lagere temperatuur, maar het komt nog steeds in grote hoeveelheden vrij. Ook dit biedt kansen.