WarmtelinQ en Vattenfall bereiken nieuwe mijlpaal bouw warmteoverdrachtstation in Leiden

Je ziet ze misschien weleens langs de weg: technische gebouwen waarvan de functie niet direct zichtbaar is. Ze roepen de vraag op wat zich daarbinnen afspeelt. Sommige van deze installaties spelen een belangrijke rol in de energievoorziening, bijvoorbeeld bij de verwarming van huizen en gebouwen. Het warmteoverdrachtstation ‘De Sleutel’ van Vattenfall naast de A44 bij Leiden is daar een voorbeeld van. Maar wat gebeurt daarbinnen? Projectmanager Roelof Zeijlemaker weet er alles van. Hij werkt aan de bouw van deze stations voor WarmtelinQ; belangrijke schakels in het systeem dat straks restwarmte uit de Rotterdamse haven inzet voor de verwarming van 120.000 woningen en bedrijven in Zuid-Holland.

De warmte die straks huizen verwarmt, komt niet uit de stad Leiden zelf, maar uit de haven van Rotterdam. Daar blijft tijdens industriële processen veel warmte over die anders verloren zou gaan via de lucht of het water. Die warmte wordt gebruikt om water in het gesloten systeem van WarmtelinQ te verhitten. Via grote leidingen wordt dit warme water naar steden zoals Den Haag en Leiden vervoerd.

‘Dat warme water kan niet zomaar rechtstreeks de huizen in. Daar zit nog een belangrijke stap tussen’, legt Roelof uit. ‘Het warme water komt via onze leidingen binnen in het warmteoverdrachtstation en wordt daar overgedragen aan het lokale warmtenet in Leiden. Vergelijk het met een cv-ketel in onze woningen. Daar wordt ook warmte overgedragen aan water dat je huis verwarmt, alleen gebeurt dat hier op een veel grotere schaal.’ Het warmteoverdrachtstation is daarmee de schakel tussen bron, infrastructuur en eindgebruikers.

In het warmteoverdrachtstation gebeurt iets slims. Er komen twee waterstromen samen: warm water van WarmtelinQ en koud water uit het lokale warmtenet. Die waterstromen mengen niet met elkaar. ‘De warmte wordt overgedragen met een warmtewisselaar,’ zegt Roelof. ‘Dat zijn metalen platen waar de warmte doorheen gaat.’

Het doel van dit systeem is duidelijk: minder gas gebruiken en duurzamer omgaan met energie. ‘Door warmte uit de haven te gebruiken, is er minder aardgas nodig. Dat scheelt 110 miljoen m³ per jaar. Ook is er minder CO₂-uitstoot, zo’n 180.000 ton.’

Voor gebruikers verandert er weinig. Roelof: ‘Je merkt er eigenlijk niets van, je huis wordt gewoon verwarmd.’ Toch zit er achter de schermen een groot verschil. Warmte die eerst verloren ging, krijgt nu een tweede leven. ‘Dat vind ik het mooie eraan. We gebruiken restwarmte die anders niet benut zou worden. Dat is een belangrijke stap naar een duurzamere toekomst.’

Het systeem is zo ontworpen dat er altijd genoeg warmte is, ook als het heel koud wordt. Zo blijft de energiezekerheid geborgd. ‘WarmtelinQ levert de basis,’ legt Roelof uit. ‘En bij een extra hoge vraag of bij storingen en onderhoud wordt de piek- en backupinstallatie van Vattenfall ingezet. Die bestaat uit een ketelhuis en een grote warmteopslagtank.’

Volgens Roelof zit de kracht vooral in het grotere geheel. Een warmteoverdrachtstation staat niet op zichzelf, maar is onderdeel van een keten: van de warmtebron in de haven, via de leidingen, naar het station en daarna naar het warmtenet in de stad. ‘Alles moet samenwerken,’ zegt hij. Een complex, maar effectief systeem.

Voor Roelof zit de voldoening in het zien ontstaan van dat systeem. ‘Ik help plannen op papier omzetten naar een echte installatie,’ vertelt hij. ‘Het gebeurt niet vaak dat zo’n groot warmteoverdrachtsysteem wordt gebouwd. Dat maakt dit project uniek en daarom vind ik het zo mooi om hieraan mee te werken.’