Wet- en regelgeving voor waterstof

Wet- en regelgeving voor waterstof wordt op dit moment vormgegeven op Europees en nationaal niveau. De ontwikkelingen van Europese en nationale wet- en regelgeving is een delicaat proces waarbij rekening gehouden moet worden met de (Europese) markt. Aangezien deze nog in ontwikkeling is, maakt dat er met grote voorzichtigheid gewerkt moet worden.

Europees beleid

De EU streeft naar een 55% netto vermindering van uitstoot van broeikasgassen in 2030 ten opzichte van het niveau van 1990 én wil tegen 2050 klimaatneutraal zijn. In juli 2022 heeft de Europese Commissie een groot pakket aan voorstellen voor nieuwe EU-wetten aangeboden, het zogenoemde ‘Fit for 55’-pakket. In dit pakket zijn de uitgangspunten van de EU-klimaatwet uitgewerkt en vastgelegd. De voorstellen van de Europese Commissie in dit pakket zijn nog niet definitief en worden de komende tijd nader uitgewerkt en gefinaliseerd.

De bepalingen van de EU-wetgeving op het gebied van waterstof hebben grote impact op de Nederlandse waterstofmarkt. Zo bepalen ze bijvoorbeeld wat de definitie van hernieuwbare en koolstofarme waterstof is en daarmee aan welke voorwaarden Nederlandse waterstofprojecten moeten voldoen om Europese subsidie te mogen ontvangen. De schema’s hieronder, opgesteld door het Nationaal Waterstof Programma, geven een overzicht van de meest relevante wetgeving of wetsvoorstellen (die nog niet definitief zijn) waar bepalingen in staan op het gebied van waterstof.

Bron: Routekaart Waterstof

Naast bovenstaande beleidsvoorstellen, waarin waterstof direct genoemd wordt, zijn ook relevant voor de opschaling van de waterstofmarkt onder andere:

de herziening van het Emissiehandelssysteem (ETS). Het uitstoten van CO₂ wordt steeds duurder, dit dwingt grote uitstoters te zoeken naar schone alternatieven
de herziening van de Renewable Energy Directive
de Important Projects of Common European Interest (IPCEI)

Bron: Routekaart Waterstof

Nationaal beleid

Marktordening is op nationaal niveau een belangrijk thema. De ordening van de markt geeft aan welke partijen (publiek en privaat) onder welke voorwaarden (regels, regulering) op een markt actief mogen zijn of mogen toetreden, en ook welke rechten en plichten eindafnemers hebben. Dit is bepalend voor de wijze waarop productie, transport, opslag, en import elkaar beïnvloeden.

De waterstofmarkt moet de komende jaren ontwikkelen. Daarbij is het dus de vraag welke partijen actief mogen zijn op het gebied van productie/elektrolyse, transport, (ondergrondse) opslag en aanleg en beheer van import/export-terminals. En onder welke voorwaarden deze partijen dit mogen doen en hoe kan worden geborgd dat voldoende gebruikers onder redelijke voorwaarden toegang hebben tot deze diensten.In verschillende samenstellingen wordt nagedacht over de marktordening van de waterstofketen. De kabinetten Rutte III en IV hebben beideal stilgestaan bij de ontwikkeling van marktordening voor de waterstofketen. Hiermee is de marktordening, voor wat betreft de vraag ‘wie mag wat?’ al grotendeels ingevuld. Er zijn echter ook nog domeinen waarin nog besluiten of keuzes gemaakt moeten worden. Onderstaande tabel van het Nationaal Waterstof Programma geeft een samenvatting.

Bron: Routekaart Waterstof – Nationaal Waterstof Programma

Raamwerk van regulering waterstof

Op 22 april 2022 heeft het ministerie van Economische Zaken en Klimaat tijdens het webinar van Hynetwork een overzicht gedeeld van hoe zij in 3 stappen richting een gereguleerd systeem toewerkt. Deze stappen zijn in het schema hieronder opgenomen.

Bron: Hynetwork

Naast bovenstaande stappen moeten er de komende jaren o.a. nog belangrijke keuzes gemaakt worden over verschillende domeinen:

Marktordening waterstof op zee. Het kabinet heeft aan de Tweede Kamer aangegeven voornemens te zijn Gasunie aan te wijzen als offshore netbeheerder.
Marktordening distributienetten. Nederland is voornemens om dezelfde structuur in marktordening te hanteren als bij aardgas. Dit betekent een hoofdtransportnet en een distributienet. Hoe het distributienet zal opereren is nog niet bekend. Dat zal onderdeel zijn van de uitwerking van het waterstof regulerend raamwerk.
Marktordening voor (grensoverschrijdende) CO₂-transport- en -opslaginfrastructuur. Regels over derden-toegang en tarieven voor infrastructuur en de inrichting van groot- en kleinhandelsmarkten.
Europese marktordening voor waterstof als onderdeel van het EU-waterstof- en -gas.