Groningengas van buitenlands gas maken: hoe doen we dat?

De gaswinning in Groningen gaat zo snel mogelijk naar nul, maar we zullen nog steeds aardgas nodig hebben. Daarom hebben we gas nodig uit andere bronnen, bijvoorbeeld uit het buitenland. Dit gas heeft echter een andere samenstelling en is niet geschikt voor onze cv-ketels en gasfornuizen. Door het gas te mengen met stikstof, kunnen we het alsnog gebruiken. Hoe dit in zijn werk gaat vertelt Joris Bongenaar, manager installaties in Noord-Holland waaronder mengstation Wieringermeer.

Joris: “Aardgas bestaat grotendeels uit methaan en een hoeveelheid stikstof, maar is niet overal hetzelfde. Verschillende bronnen hebben verschillende samenstellingen. Het mooie aan het Groningen-gasveld is dat het een groot veld is met bovendien een heel constante gaskwaliteit. Uniek is het hoge percentage stikstof in het Groningengas. 14 procent is stikstof. Dat is bij het internationale, buitenlandse gas vaak veel minder. Stikstof verbrandt niet, methaan wel. De verbrandingsenergie, ook wel calorische waarde, van een kubieke meter buitenlands gas is hierdoor meestal hoger dan die van Groningengas. Dit noemen we daarom hoogcalorisch gas. Het Gronings gas wordt laagcalorisch gas genoemd; laag in energie dus, maar met een hoog gehalte stikstof.”

“Voor het verbranden van aardgas heb je zuurstof nodig,” gaat Joris verder. “Hoe meer methaan er in het gas zit, hoe meer zuurstof je nodig hebt voor een volledige verbranding. In Nederland zijn alle huishoudens van oudsher aangesloten op het Groningen-gasveld. Alles is ontwikkeld om aardgas met die specifieke hoeveelheid methaan te verbranden. De doorvoerkanaaltjes van je cv-ketel laten bijvoorbeeld precies genoeg zuurstof toe voor Gronings gas, maar te weinig voor hoogcalorisch gas.” Het is een van de voorbeelden waarom we in Nederland niet zomaar kunnen overstappen op buitenlands gas. Dan zouden we immers massaal onze cv-ketels moeten vervangen of ombouwen.

Een andere, goed werkende oplossing is het mengen van buitenlands gas met stikstof. Het hoogcalorische gas wordt als het ware verdund tot laagcalorisch gas. “Op de plekken waar buitenlands gas ons netwerk binnen komt staan kwaliteitsmeters die onder andere de energiewaarde meten. Wij weten dus precies hoeveel stikstof er nog aan toegevoegd moet worden om er zogenoemd pseudo-Groningengas van te maken. Die stikstof kunnen wij op verschillende installaties toevoegen, zoals op ons mengstation Wieringermeer of de stikstofinstallatie in Zuidbroek.” Daarna heeft het gas dezelfde kwaliteit als Gronings gas; het komt alleen niet uit de Groningse bodem.

“Natuurlijk zitten er heel veel meters en kwaliteitschecks tussen, maar het mengen zelf is technisch niet zo ingewikkeld. Je hebt een dikke pijpleiding met een dood eind oftewel het begin van een g-gaspijp. Daarop komen twee pijpjes uit: uit de ene komt hoogcalorisch gas, uit de andere komt stikstof. De computer berekent hoeveel stikstof erbij moet. Door werveling in de pijp wordt het gas gemixt en ontstaat pseudo-Groningengas, geschikt voor onze huishoudens en bedrijven.”

De stikstof zelf wordt gemaakt door buitenlucht naar binnen te zuigen en op zo’n manier samen te persen en te koelen dat zuurstof en stikstof gescheiden worden. “De stikstof die we gebruiken op Wieringermeer wordt door Linde Gas uit de lucht gehaald. De zuurstof gaat naar een andere afnemer. In Ommen en Zuidbroek maken we zelf stikstof.” In Zuidbroek wordt nu een nieuwe stikstoffabriek gebouwd. Zodra deze in werking gaat, hoeft er in principe geen gas meer uit het Groningenveld te worden gewonnen.

Update mei 2024: De stikstofinstallatie in Zuidbroek is sinds oktober 2023 in productie en is fasegewijs opgestart. Sinds januari 2024 is de mogelijkheid aanwezig om op volle productie te draaien. De officiële oplevering heeft eind februari 2024 plaatsgevonden. Air Products – de hoofdaannemer en verantwoordelijk voor de bouw van de installatie – heeft de installatie toen overgedragen aan Gasunie.