Waar slaan we aardgas op en waarom eigenlijk?

In ondergrondse zoutlagen bij het Groningse Zuidwending ligt de aardgasopslag van EnergyStock, letterlijk ‘energie-voorraad’. Deze dochteronderneming van Gasunie ‘verhuurt’ sinds 2011 opslagruimte aan derden, zoals energiebedrijven die aardgas willen opslaan. Ze gebruiken de opslag bijvoorbeeld als buffer om verschillen tussen vraag en aanbod op te vangen of om op een later moment te verhandelen. Ook duurzame energie vraagt straks om gasopslag. Sterker nog, in de overgang van aardgas naar andere bronnen, wordt energieopslag nog belangrijker, bijvoorbeeld bij waterstof. Antwa Munnik is Product development & Sales manager bij EnergyStock en vertelt hoe gasopslag in zijn werk gaat en wat EnergyStock zo bijzonder maakt.

Antwa: “In principe kan iedereen die gas mag transporteren en/of verhandelen in Nederland klant worden van EnergyStock. Veel van onze klanten zijn energieleverancier of handelaar. Hiervoor hebben ze natuurlijk wel een contract met EnergyStock nodig. Met dat contract reserveren klanten ruimte in de caverne. Bovendien spreken we af hoeveel aardgas er tegelijk in of uit kan. Het maakt immers uit voor de druk op de gasinfrastructuur of je een klein deel of in één keer een grote hoeveelheid uit de opslag haalt. Op dit moment zijn de kosten van aardgas historisch laag. Je kunt nu goedkoop inkopen en gas opslaan voor later. Bijvoorbeeld om in de winter aan huishoudens te leveren of om te verhandelen als de prijzen weer stijgen.”

Voor de opslag van aardgas gebruikt EnergyStock zoutcavernes. Hier is in de ondergrond een zoutlaag opgestuwd tot een zoutberg zo groot als de Mont Blanc. In deze zoutberg zijn grote sigaarvormige holtes gemaakt, die geschikt zijn voor de opslag van aardgas. Antwa: “We hebben op dit moment vijf cavernes op Zuidwending. We zijn bijna klaar om de zesde zoutcaverne in gebruik te nemen. De zoutcavernes liggen diep onder de grond. De grootste is zo groot dat de Eiffeltoren erin zou passen. Samen hebben ze een capaciteit van 2,8 TWh (bijna 300 miljoen m³). Als die zesde erbij komt, gaan we naar 3,65 TWh.”

“Er zijn meer gasopslagen in Nederland en Duitsland en EnergyStock is niet per se heel groot ten opzichte van de anderen,” gaat Antwa verder. “Maar we zijn wel pijlsnel. Sterker nog, door onze moderne technologie zijn we een van de snelst reagerende gasopslagen ter wereld. Wanneer een klant ineens gas uit of in de opslag wil, dan kunnen we vrijwel meteen handelen. Zodra het dus kouder wordt, kunnen energieleveranciers vliegensvlug gas het transportnet in injecteren: goed voor de leveringszekerheid richting consumenten. Daarnaast zijn we ook heel betrouwbaar: technische storingen zijn zeer zeldzaam. Hierdoor maken onze klanten graag gebruik van de opslag en zijn we jaarlijks zo goed als uitverkocht.”

Precies zoveel energie opwekken als waar op precies dat moment vraag naar is, zal moeilijker worden. Ook als de zon niet schijnt of de wind niet waait, is er vraag naar energie. Op zo’n moment zal onze energie uit een opslag moeten komen. De verwachting is dat de energievoorziening in de toekomst voor minstens 20 procent uit waterstof zal bestaan. Waterstof is relatief eenvoudig en betaalbaar op te slaan en kan daardoor een glansrol krijgen als flexibele energievorm. Maar kan waterstof ook worden opgeslagen in zoutcavernes? Antwa: “We hebben niet voor niets voor de naam EnergyStock gekozen in plaats van GasStock. Tot nu toe slaan we aardgas op, maar we zijn hard bezig om te kijken of we ook waterstof kunnen gaan opslaan. We hebben al een waterstof conversie installatie bij EnergyStock in gebruik. Deze installatie gebruiken we ook om ervaring op te doen met waterstof. En als alles goed gaat, dan zal de volgende te ontwikkelen caverne voor de opslag van waterstof gebruikt gaan worden. En wellicht komen daar in de toekomst nog meer cavernes bij.”