Hoe werkt onze TTF, de grootste gashandelsplaats van Europa?

Sinds een paar jaar is Nederland geen exporteur van aardgas meer, maar juist een importland. Bovenal is ons land een handelsland. De door ons opgerichte gashandelsplaats Title Transfer Facility (TTF) is inmiddels de grootste in zijn soort in Europa. Sybren de Jong van onze afdeling Corporate Strategie vertelt hoe deze handel in zijn werk gaat.

Onze gasinfrastructuur is goed aangesloten op internationale gasstromen. Mede hierdoor heeft Nederland zich ontwikkeld tot een van de meest aantrekkelijke handelsplaatsen voor gas. Internationale handelaren brengen hun gas graag naar Nederland. Want Nederland heeft veel te bieden voor gashandelaren, gasleveranciers en gasproducenten. Ze willen dat het verhandelde gas ook fysiek leverbaar is, op elke plaats en op elk moment in het jaar. In Nederland kan het gas niet alleen probleemloos worden getransporteerd, maar ook worden verhandeld. Dat kan via de Nederlandse gashandelsplaats TTF, waar nationaal en internationaal gas wordt verhandeld.

Gasunie Transport Services heeft TTF in 2003 opgericht om administratief goed te kunnen bijhouden wie op welk moment eigenaar is van bepaald gas. Door de veelvuldige overdracht van gashoeveelheden, is het platform uitgegroeid tot een actieve handelsplaats. Sybren: “Er komt gas ons netwerk binnen, bijvoorbeeld uit het buitenland. Het gaat er ook weer uit, bijvoorbeeld naar de industrie. Het gas verandert van eigenaar en ook tussendoor kan het van eigenaar veranderen. Er moet dan ergens een punt zijn waar een contract ligt tussen A en B. TTF is het virtuele punt van die eigendomsoverdracht.”

“TTF is weliswaar een computersysteem zonder fysieke standplaats, maar je kunt het vergelijken met de groentemarkt. Er staat een verkoper achter de kraam en een koper voor de kraam. Zo’n markt begint heel simpel: je koopt een appel en eet die gelijk op. Maar dan koopt er iemand een krat appels en die verkoopt deze weer door aan iemand anders. Of er koopt iemand nu al de appels die pas volgende week geoogst worden. Of pas volgend jaar. En zo verder. De handel breidt zich uit richting de toekomst. Met TTF kun je nu al aardgas kopen voor over vijf jaar, tegen een vaste prijs. Met zulke deals in de toekomst krijg je ook speculatie en handel in opties. Gemiddeld wordt een kuub TTF-gas nu zo’n 100 keer verhandeld, voordat het gas bij de eindklant terechtkomt.”

Elk marktgebied heeft een handelsplaats. Op TTF wordt drie keer meer gas verhandeld dan op álle andere Europese gashandelsplaatsen bij elkaar. En dat volume groeit nog steeds. Sybren: “De hoeveelheid aardgas die via TTF wordt verhandeld is in omvang meer dan 100 keer de Nederlandse vraag en meer dan 10 keer de Europese vraag. Doordat elke kuub gas zo vaak wordt verhandeld, tussen veel verschillende spelers en in veel verschillende producten, ontstaat er stabiliteit in de markt. De gasprijs kan immers worden gekoppeld aan langetermijnverwachtingen en niet slechts aan de waan van de dag.”

Er wordt op TTF zo actief in gas gehandeld, dat de gasprijzen op het platform maatgevend zijn geworden voor Europa. “Er is veel vertrouwen in een eerlijke gasprijs op TTF,” gaat Sybren verder. “De prijs van LNG in Azië wordt bijvoorbeeld steeds vaker gekoppeld aan de TTF-prijs. Ook de prijzen van andere energiedragers zijn gekoppeld aan de gasprijs, zoals olie en kolen. Maar ook daarbuiten, bijvoorbeeld valuta. Kijk naar Brexit en de risico’s voor de Pond-Euro-koers. Dan kan het voor een bank aantrekkelijk zijn om gas te kopen en zo het valutarisico af te zwakken. TTF werkt als een stabilisator.”

Heeft Nederland hier ook zelf nog wat aan? Sybren: “Een handelsplaats betekent activiteit en dit trekt gas aan. Er zijn door TTF meer boekingen en er is meer gas in ons netwerk beschikbaar en dat maakt de levering iets zekerder. Verder ligt de TTF-prijs vrij stabiel net iets onder het Europees gemiddelde. Hierdoor is de gasprijs in Nederland lager dan in veel andere landen. Dit levert Nederland jaarlijks in totaal zo’n 80 tot 100 miljoen euro op.” Dat is weliswaar niet het hoofddoel van TTF, maar wel een mooie bijkomstigheid van een virtuele handelsplaats van wereldformaat.