Nederland als hart van Europa's CO₂-netwerk

De Europese industrie staat voor een van de grootste uitdagingen van deze tijd: in 2030 moet de CO₂-uitstoot met 55 procent zijn teruggebracht ten opzichte van 1990, in 2040 met 90 procent, en in 2050 moet de economie zelfs helemaal klimaatneutraal zijn. Voor sectoren als staal, cement, chemie en raffinage is dat alleen haalbaar als naast elektrificatie en hernieuwbare waterstof ook CO₂-afvang en -opslag (CCS) grootschalig kan worden ingezet. Zolang groene waterstof nog niet overal beschikbaar en betaalbaar is, is het gebruik van blauwe waterstof of CCS voor veel industrieën de enige realistische route naar klimaatneutraliteit.

Nederland is voor deze CCS-opgave gunstig gepositioneerd. Het land heeft een grote industriële basis, ligt aan de kust en beschikt over tientallen uitgeproduceerde gasvelden onder de Noordzee die geschikt zijn voor permanente CO₂-opslag. Gasunie ontwikkelt samen met zijn partners een netwerk van vijf samenhangende projecten om te komen tot een Europese CO₂-infrastructuur.

Het fundament van het netwerk is Porthos, een samenwerking van Gasunie, Havenbedrijf Rotterdam en Energie Beheer Nederland (EBN). Het project richt zich op de CO₂-uitstoot van industriële bedrijven in de Rotterdamse haven. Die CO₂ wordt afgevangen, gecomprimeerd en via een pijpleiding naar een uitgeproduceerd gasveld onder de Noordzee getransporteerd, waar het broeikasgas veilig en permanent wordt opgeslagen. De opslagcapaciteit van Porthos bedraagt circa 2,5 megaton per jaar.

De Porthos-infrastructuur is bewust groter gebouwd dan strikt nodig voor de eerste fase. De onshore pijpleiding heeft een transportcapaciteit van 10 megaton per jaar en ook het compressorstation kan een groter volume verwerken dan 2,5 megaton per jaar. Die extra capaciteit is een strategische keuze: Porthos is ontworpen als startpunt van een CCS-netwerk dat zal groeien. De looptijd van het project is 15 jaar, waardoor de totale opslagcapaciteit van Porthos 37,5 megaton CO₂ zal bedragen. Een aanzienlijke reductie van de uitstoot in het Rotterdamse havengebied.

In een latere fase sluit het Aramis-project aan op de infrastructuur van Porthos. Dit project, een samenwerking van Gasunie, Shell, TotalEnergies en EBN, bestaat uit een offshore pijpleiding van circa 200 kilometer en bereikt drie uitgeproduceerde gasvelden onder de Noordzee. De transportcapaciteit van Aramis is 22 megaton CO₂ per jaar.

Aramis en Porthos zijn fysiek met elkaar verbonden: de compressor van Porthos voedt ook de pijpleiding van Aramis. De twee projecten zijn geen concurrenten, maar opeenvolgende schakels in dezelfde keten. Aramis streeft naar een definitief financieringsbesluit in 2027 en een start van de operationele activiteiten in 2030.

Niet alle industriële bedrijven in Noordwest-Europa liggen op korte afstand van een CO₂-pijpleiding. Voor hen is CO₂next de oplossing. Deze importterminal, een samenwerking tussen Gasunie, Vopak, Shell en TotalEnergies, maakt het mogelijk om vloeibare CO₂ per schip aan te voeren. Vanuit de terminal kan de CO₂ vervolgens via de Aramis-pijpleiding naar een van de uitgeproduceerde gasvelden diep onder de Noordzee worden getransporteerd en opgeslagen.

CO₂next functioneert daarmee als de zeehaven van het CCS-netwerk: industrieën die niet tijdig op een pijpleiding kunnen worden aangesloten, kunnen toch gebruikmaken van de opslaginfrastructuur onder de Noordzee. CO₂next en Aramis lopen parallel in hun ontwikkeling en bereiden zich gelijktijdig voor op een finale investeringsbeslissing.

Het netwerk stopt niet bij de Nederlandse grens. De Delta Rhine Corridor (DRC) verbindt het Rotterdamse industriecluster via een CO₂-leiding van 200 kilometer met het Ruhrgebied in Duitsland. Onderweg kunnen Nederlandse industriële clusters hun CO₂ via de DRC ook naar Aramis laten stromen. Het systeem wordt hiermee nog groter en toegankelijk voor meer industrieën. Gasunie legt de pijpleiding tot aan de grens; aan de Duitse kant zorgt netbeheerder OGE voor de aansluiting op de industrie in het Ruhrgebied. De capaciteit van de DRC kan na Aramis ook opslagvelden in het Britse deel van de Noordzee in beeld brengen voor CCS via dit netwerk. De DRC zal ongeveer klaar zijn in 2033. Naast de CO₂-leiding krijgt de DRC ook een waterstofleiding.

Er komt ook een verbinding richting België. Want behalve de DRC wordt er ook gewerkt aan de Delta Schelde CO₂nnection (DSC). Deze verbinding sluit de industrieclusters in Zeeland en de Antwerpse haven aan op het Nederlandse CO₂-netwerk. De DSC en de DRC worden aan elkaar gekoppeld in de regio Moerdijk. Op dat knooppunt komen de CO₂-stromen uit Nederland, Duitsland en België samen voor verder transport naar de Maasvlakte, om vervolgens via de Aramis-pijpleiding naar de Noordzee te worden getransporteerd. De DSC is gepland voor 2031 of 2032.

De vijf projecten zijn stuk voor stuk van groot belang, maar hun kracht ligt in de onderlinge samenhang. Porthos legt de fysieke en technische basis. Aramis schept de offshore opslagcapaciteit. CO₂next opent het netwerk voor industrieën die per schip aanvoeren. De DRC en DSC brengen de zwaarste industrieclusters van Duitsland, België en Midden-Nederland binnen bereik van het systeem. Door gericht samen te werken, bouwen we niet alleen infrastructuur, maar een robuuste keten waar de industrie op kan rekenen.

Voor het welslagen van dat netwerk is investeringszekerheid nodig: van nationale overheden en van de Europese Commissie. Heldere regelgeving rondom het Europese emissiehandelssysteem, stabiele subsidieprogramma's en duidelijkheid over grensoverschrijdende CO₂-transporten zijn belangrijke randvoorwaarden. Alleen zo houden we de Europese industrie duurzaam en concurrerend.

Ontdek hier het grensoverstijgende CO2-transportsysteem via de interactieve kaart.