CCS (Carbon Capture and Storage) is het afvangen en ondergronds opslaan van CO₂

• Carbon Capture and Storage (CCS) is een techniek om CO₂ af te vangen en op te slaan.
• Bij Carbon Capture wordt de CO₂-uitstoot afgevangen voordat het als broeikasgas in de atmosfeer komt. Dat is beter voor het klimaat.
• CCS is een tijdelijke tussenstap op weg naar een CO₂-neutrale energievoorziening. De industrie kan zo – waar mogelijk – werken aan fossielvrije alternatieven waarvan de implementatie meer tijd kost.
• Gasunie is betrokken bij een aantal CCS-initiatieven in Nederland. Gasunie werkt daarin samen aan voorbereiding van infrastructuur voor diverse projecten, zoals Porthos, Aramis en CO₂next.
• Carbon Capture and Storage (CCS)  is een beproefde techniek, de opslag in lege offshore gasvelden is relatief nieuw. Er vindt veel onderzoek plaats, maar duidelijk is dat CO₂-opslag onder de Noordzee veilig kan. In Noorwegen gebeurt dit al sinds 1996.
• CO₂ kan ook hergebruikt worden, bijvoorbeeld in glastuinbouw.

Hoe werkt CCS nu eigenlijk? Na verbranding of vergassing van een fossiele brandstof (aardgas of olie bijvoorbeeld) ontstaat rookgas. Dit gas komt terecht in een afvanginstallatie, waar de CO₂ wordt gescheiden van andere gassen.

Het transport van CO2 gebeurt via pijpleidingen of schepen. Vaak zal het CO₂-gas worden samengeperst of gekoeld waardoor de CO₂ vloeibaar wordt. Op die manier is het CO₂-gas efficiënter te transporteren.

CO₂ zal in het Nederlandse deel van de Noordzee in diepe steenlagen worden opgeslagen die ten minste drie kilometer onder de zeebodem liggen. In deze lagen zat eerder aardgas; veilig opgesloten gedurende miljoenen jaren. Na de winning van het aardgas uit deze velden is er ruimte ontstaan voor de opslag van CO₂.

Nadat CO₂ via leidingen onder grond is gebracht, worden de velden afgesloten zodat de koolstofdioxide niet meer kan ontsnappen. 

De inzet van CCS zorgt ervoor dat de CO₂ die vrijkomt bij industriële processen niet in de atmosfeer verdwijnt. Dit voorkomt verdere opwarming van de aarde. Zo gaan we met elkaar klimaatverandering tegen.

Voor energie-intensieve industrieën, zoals raffinaderijen, cement- en chemiebedrijven, is het moeilijk om heel snel om te schakelen naar CO₂-neutrale processen. CCS is hier een van de mogelijkheden om op korte termijn de CO₂-uitstoot in de atmosfeer te verminderen en zo bij te dragen aan de energietransitie.

Door CCS in te zetten als tussenstap, is er meer tijd voor deze sectoren om te werken aan duurzame oplossingen voor een klimaatneutrale bedrijfsvoering. De afvang en opslag van CO₂ is een noodzakelijke, tijdelijke overgangstechnologie in de energietransitie.

Gasunie creëert samen met andere partners de infrastructuur die de CCS-keten (van afvang tot opslag) faciliteert om verduurzaming te realiseren.

Gasunie verzorgt al vele decennia transport van energie, op een veilige, betrouwbare en betaalbare manier. De kennis en expertise op het gebied van gasinfrastructuur zet Gasunie daarom ook graag in voor CCS. Op termijn mogelijk als ontwikkelaar en beheerder van de infrastructuur. Maar ook in de fase ervoor: als aanjager van de ontwikkeling van CCS en verbinder van de diverse partijen in de CCS-keten.

Het opzetten van een CCS-netwerk vraagt om bundeling van krachten. Gasunie heeft veel ervaring met samenwerkingen tussen verschillende partijen binnen grote infrastructurele projecten.

Gasunie is betrokken bij twee samenwerkingsprojecten voor transport en opslag van CO₂ in lege gasvelden in de Noordzee: Porthos en Aramis. Ook is er onderzoek naar mogelijkheden in de Deltaregio (Zeeland en Vlaanderen) en vanuit de Rotterdamse haven richting Duitsland (Delta Rhine Corridor). Daarnaast onderzoeken Gasunie, Vopak, Shell en TotalEnergies de haalbaarheid van de bouw van een terminal voor ontvangst van vloeibare CO₂ op de Maasvlakte (project CO₂next).

Gasunie creëert gezamenlijk de infrastructuur voor diverse CCS-projecten en heeft een rol als verbinder tussen de overheid en marktpartijen. Gasunie is betrokken bij de projecten Porthos, Aramis, CO₂next en Delta Rhine Corridor.

Het voordeel van het inzetten van CCS is dat de CO₂-uitstoot wordt afgevangen voordat het als broeikasgas in de atmosfeer komt. Industrieën kunnen daardoor tijdelijk fossiele brandstoffen blijven gebruiken terwijl de schade daarvan voor het klimaat beperkt is. Zo kunnen ze tegelijkertijd werken aan de ontwikkeling van processen zónder CO₂-uitstoot.

CCS is een beproefde techniek, maar de opslag in lege gasvelden is relatief nieuw. Er vindt daarom nog veel extra onderzoek plaats. Wel is duidelijk dat CO₂-opslag onder de Noordzee veilig kan plaatsvinden. In Noorwegen gebeurt dit al sinds 1996.

Voor CCS zijn uiteraard investeringen nodig; er is nog geen kant-en-klare infrastructuur die het afvangen en opslaan van CO₂ mogelijk maakt.

Critici wijzen erop dat de tijd, energie en investeringen die men in deze techniek steekt, niet worden gebruikt om CO₂-neutrale energiebronnen en – oplossingen te ontwikkelen. Voorstanders bepleiten dat CCS de industrie juist in staat stelt om sneller hun CO₂-uitstoot te reduceren, terwijl ze tegelijkertijd aan verdere verduurzaming kunnen werken. Want zonder CCS is het voor veel industrie vrijwel onmogelijk om tijdig de klimaatdoelen te behalen.

Lange tijd was CCS nog duurder dan het uitstoten van CO₂. Dat is sinds 2021 echter verbeterd doordat de Europese Commissie is begonnen met het uit de markt halen van het overschot aan CO₂-rechten. Hierdoor is de prijs gaan stijgen. Daardoor zijn de kosten voor uitstoot van CO₂ en CCS nu meer in balans. Zo is CCS ook economisch een interessante optie geworden voor de industrie.

De overheid stimuleert daarnaast de afvang en opslag van CO₂. De Nederlandse industrie kan sinds 2020 financiële ondersteuning krijgen voor CCS-projecten via de regeling Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE++).