7 vragen over transport en opslag van CO₂

Sommige industrieën kunnen CO₂ afvangen die bij hun productieprocessen vrijkomt. De afgevangen CO₂ kan daarna deels worden opgeslagen (CCS) en hergebruikt (CCUS). Zo voorkomen de industrieën dat het in de lucht komt en verminderen ze daarmee CO₂-uitstoot. Zeven vragen en antwoorden over deze noodzakelijke technologie, als tijdelijke tussenstap op weg naar een CO₂-neutrale energievoorziening.

CCS staat voor Carbon Capture and Storage, het afvangen en opslaan van CO₂. De afgevangen CO₂ kan in de diepe ondergrond worden opgeslagen, bijvoorbeeld in lege gasvelden diep onder de Noordzee. Soms kan de CO₂ hergebruikt worden. Dit gebeurt nu al in kassen voor de teelt van groente en fruit. Dan heet het CCUS: Carbon Capture, Utilisation and Storage.

De klimaatdoelen zijn helder: in de energietransitie werken we toe naar een energiemix zonder uitstoot van CO₂. CCS is een van de weinige manieren waarmee moeilijk te verduurzamen energie-intensieve industrieën, zoals raffinaderijen en chemiebedrijven, op korte termijn en tegen relatief lage kosten grote hoeveelheden CO₂-uitstoot kunnen vermijden. Dankzij CCS kan deze industrie meehelpen aan het realiseren van de klimaatdoelen.

Nog beter dan het afvangen en opslaan van CO₂ is dat de industrie daadwerkelijk de CO₂-uitstoot verlaagt. Dit betekent kiezen voor duurzame alternatieven zoals groene stroom of waterstof als vervanger van fossiele brand- en grondstoffen. Maar, die omschakeling kost tijd en hiermee wordt op korte termijn onvoldoende bereikt. CCS is daarom geen eindpunt, maar een noodzakelijke technologie op weg naar een CO₂-neutrale energiemix. We moeten beide sporen bewandelen.

Gasunie is een onderneming voor energie-infrastructuur. Onze kennis en ervaring op het gebied van transport en opslag van gassen is groot en die willen we graag inzetten voor de energietransitie. Zo kunnen we een waardevolle bijdrage leveren aan de succesvolle ontwikkeling van CCS als noodzakelijke schakel in de energietransitie, zoals ook door de overheid, de industrie en het maatschappelijk middenveld is vastgelegd in het Klimaatakkoord.

CO₂ afvangen en ondergronds opslaan is technisch goed mogelijk. Het is op verschillende plekken in de wereld al veilig gedaan. Het kabinet wil CO₂ alleen opslaan onder de zeebodem, niet op land. Uiteraard gelden bij elk project strenge veiligheidseisen.

Naast de energietransitie is er een ander maatschappelijk belang: de infrastructuur voor CCS moet voor iedereen toegankelijk zijn. Daarom onderzoekt Gasunie als onafhankelijke partij hoe de Nederlandse energieclusters ontzorgd kunnen worden met CCS-infrastructuur; denk aan compressie, terminals, transport en opslag. Samen met overheid en partners werkt Gasunie aan een waardeketen die een veilige, efficiënte en samenhangende CCS-infrastructuur voor Nederland kan opleveren, met ‘open access’-toegang.

De CC(U)S-initiatieven lopen uiteen van onderzoeken en studies tot aan meer concrete projecten, waarin Gasunie altijd samenwerkt met andere partners. Een aantal van deze samenwerkingen:

• In het CCS-project Porthos werkt Gasunie samen met Havenbedrijf Rotterdam en EBN. Porthos gaat circa 37 miljoen ton CO₂ opslaan, dat is circa 2,5 miljoen ton per jaar gedurende 15 jaar. De CO₂ kan worden opgeslagen in lege gasvelden diep onder de Noordzee. Air Liquide, Air Products, ExxonMobil en Shell hebben eind 2021 de definitieve contracten met Porthos getekend. Meer informatie: porthosCO2.nl.
• Project Aramis is in de onderzoeksfase en hierin werkt Gasunie samen met TotalEnergies, Shell en EBN. Doel is te komen tot grootschalige CO₂-transportinfrastructuur. Zo kan CO₂ vanaf de Maasvlakte naar lege gasvelden diep onder de Noordzee worden gebracht. De pijpleiding wordt aangelegd met een 'open access' filosofie. Dat houdt in dat Aramis de pijpleiding zo snel mogelijk open wil stellen voor andere partijen. Meer informatie: aramis-ccs.com.
• In CO₂next onderzoekt Gasunie samen met Vopak en Gate terminal de haalbaarheid van een onafhankelijke terminal in de Rotterdamse haven voor de ontvangst, overslag en levering van vloeibare CO₂ via schepen. Tot de faciliteiten behoort een directe toegang tot de CO₂-pijpleiding en opslagfaciliteiten van Aramis. Meer info: co2next.nl.
• In Zeeland en Vlaanderen loopt een studie naar de haalbaarheid van CCS in deze deltaregio (Carbon Connect Delta). Met als doel: 30% minder CO₂-uitstoot, oftewel 6,5 miljoen ton per jaar. Gasunie werkt hier samen met Smart Delta Resources, North Sea Ports en het Belgische Fluxys. Meer informatie: smartdeltaresources.com/carbon-connect-delta.